Prof. Dr. Mahmut YARDIMCIOĞLU
Kalabalık aidiyet arar. Aidiyet yön ister. Yön bir yüz bulur. Yüz zamanla kutsallaşır. Lider kültü bir siyasal tercih değil, psikolojik bir eğilimdir.
Geçen hafta bir liman işçisinden söz etmiştim: Eric Hoffer
Hoffer, insanın çoğu zaman hakikate değil ait olmaya bağlandığını söyler. Ancak aidiyet tek başına kalmaz. Aidiyet yön ister. Yön ise somutlaşmak ister.
İnsan soyut fikirlere uzun süre tutunamaz. Soyutluk belirsizliktir ve belirsizlik de kaygı üretir. Kaygı arttığında toplum bir yüz arar. Ve o yüz, zamanla bir sembole dönüşür.
Lider artık yalnızca politik bir figür değildir; psikolojik bir güvenlik alanıdır.
Onun şahsında belirsizlik azalır, sorumluluk hafifler, karar yükü paylaşılır.
Tam bu noktada kritik bir kırılma yaşanır.
Birey kendi muhakemesini liderin muhakemesine devreder. Bu bilinçli bir teslimiyet değil, konforlu bir rahatlamadır. Çünkü düşünmek yorucudur, sorgulamak risklidir ve karar almak ise çoğu zaman yalnız bırakır.
İşte Lider kültü bu yorgunluğun üzerine kurulur.
Karizma dediğimiz şey çoğu zaman liderin gücünden değil, kalabalığın ihtiyacından doğar. Lider büyüdükçe insanlar kendilerini büyük hisseder. Lider eleştirildikçe insanlar kendilerini eleştirilmiş hisseder.
Bu aşamada siyaset kimlikleşir ve Kimlik ise kutsallaşmaya meyillidir.
Ve kutsal olan sorgulanmaz.
İşte tehlike burada başlar.
Lider hata yapmaz hâle gelir. Yapıyorsa da “şartlar” suçludur. Şartlar değilse “düşmanlar” vardır. Ama lider merkezde sorgulanmaz.
Bu artık yalnızca siyasal bir mesele değildir; psikolojik bağlılık meselesidir.
Kurumlar tam da bu yüzden önemlidir.
Çünkü kurumlar kişiyi sınırlar.
Sınır gücü dengeler.
Denge özgürlüğü korur.
Fakat kalabalık psikolojisi sınırdan hoşlanmaz. Sınır, güvensizlik gibi algılanır. “Güçlü lider” arzusu çoğu zaman “güçlü kurum” arzusunun önüne geçer.
Oysa güçlü lider güven verir, güçlü kurum özgürlük sağlar.
